Ρίχαρντ Στράους για πνευστά

Συναυλία στη μνήμη του Ηλία Μακοβέι

Richard Strauss (1864-1949): Σουίτα σε σι ύφεση μείζονα, έργο 4                                 

  1. Praeludium   ii. Romanze   iii. Gavotte   iv. Introduction und Fuge
Η ‘Σουίτα για πνευστά’ γράφτηκε από τον Ρίχαρντ Στράους το 1884, τρία χρόνια μετά την περίφημη ‘Σερενάτα για 13 πνευστά’ και αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα έργα του μεγάλου Γερμανού συνθέτη. Ο μικρότερος αριθμός opus της Σουίτας αφορά στο ότι η Σερενάτα έμεινε για χρόνια αδημοσίευτη. Το έργο αυτό έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην μετέπειτα εξέλιξη της καριέρας του Στράους, όχι τόσο σε συνθετικό επίπεδο, όσο σε ό,τι αφορά την εξίσου εντυπωσιακή καριέρα του ως μαέστρου, που άρχισε ακριβώς με αυτό το έργο και μάλιστα σε ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες.
Η ‘Σερενάτα για πνευστά’ είχε συντελέσει στο να αναπτύξει ο νεαρός και άγνωστος ακόμη Στράους μία πολύτιμη για την ανάδειξή του σχέση με τον κορυφαίο μαέστρο της εποχής Χανς φον Μπίλοβ. Ο φον Μπίλοφ είχε εντυπωσιαστεί από αυτήν και την είχε ενσωματώσει για μία διετία στο πρόγραμμα των συναυλιών του. Στο τέλος αυτής της περιόδου ο φον Μπίλοφ ένιωσε πως ήταν ο καιρός να εισάγει στο πρόγραμμα ένα καινούριο έργο για πνευστά, ενόψει και της χειμερινής του περιοδείας με την Ορχήστρα Meiningen. Έτσι ανέθεσε στο νεαρό συνθέτη αυτό το εγχείρημα, επιθυμώντας αυτή τη φορά όχι αναφορές στον κλασικισμό, αλλά στο μπαρόκ. Η επιθυμία αυτή όμως άργησε να μεταβιβαστεί στον Στράους, που είχε αρχίσει άμεσα να συνθέτει και είχε ήδη ολοκληρώσει τα δύο πρώτα μέρη. Έτσι ενσωμάτωσε τις μπαρόκ επιρροές στα δύο τελευταία μέρη του έργου, που .
Όταν ολοκληρώθηκε η σύνθεση, ο φον Μπίλοφ επεφύλαξε μία έκπληξη στο δημιουργό της, αφού τον ανέβασε απροειδοποίητα στο πόντιουμ για να διευθύνει την πρεμιέρα της στο Μόναχο, χωρίς να του δώσει τη δυνατότητα να κάνει έστω και μία πρόβα με την ορχήστρα! Αν σκεφτούμε πως το Μόναχο ήταν και η ιδιαίτερη πατρίδα του Στράους, γίνεται κατανοητό το μέγεθος της πίεσης που δέχτηκε ο νεαρός συνθέτης. Η επιτυχία της συναυλίας πάντως συνετέλεσε στο να προσφέρει ο φον Μπίλοφ στον Στράους μία μόνιμη θέση βοηθού του και να ξεκινήσει μία υπέρλαμπρη καριέρα μαέστρου.
Η Σουίτα ακολουθεί την ενορχήστρωση της σερενάτας με τα 13 πνευστά, ενώ διατηρεί σε γενικές γραμμές και το στυλ της, αν και πρόκειται για ένα πιο ώριμο έργο και ιδιαίτερα πολύπλοκο έργο σε σχέση με την προϋπάρχουσα Σερενάτα. Τα δύο πρώτα μέρη είναι γραμμένα σε μορφή σονάτας, σε πιο συντομευμένη εκδοχή και χωρίς πολλές εκτεταμένες εξελίξεις. Το λυρικό δεύτερο μέρος καταλήγει σε μία παθιασμένη κόντα. Εδώ αλλάζουν τα δεδομένα  λόγω της προαναφερθείσας αργοπορημένης ενημέρωσης του Στράους για την επιθυμία του φον Μπίλοφ σχετικά με τις παραπομπές στο μπαρόκ και έτσι ακολουθεί ο παραδοσιακός Γαλλικός χορός Γκαβότα, ή μάλλον μία πολύ πιο γρήγορη και σπιρτόζικη εκδοχή του. Το φινάλε επαναφέρει τα αρχικά μελωδικά θέματα του Praeludium και τα μεταμορφώνει για να καταλήξουμε σε μία συναρπαστική φούγκα.
Στο σύνολό της η σουίτα είναι ένα ρομαντικό έργο με σπάνιο εκφραστικό πλούτο και ενδιαφέροντες συνδυασμούς οργάνων, που δημιουργούν ποικίλα συναισθήματα και καθηλώνουν τον ακροατή.

 
Richard Strauss (1864-1949): Σερενάτα για 13 πνευστά σε μι ύφεση μείζονα, έργο 7
Ο Ρίχαρντ Στράους έγραψε σε ηλικία 17 μόλις ετών τη ‘Σερενάτα για 13 πνευστά’, που θεωρείται ένα από τα πλέον αξιόλογα έργα των νεανικών του χρόνων και παράλληλα σηματοδοτεί το τέλος αυτής της περιόδου και την είσοδο σε μία πιο ώριμη συνθετική περίοδο. Παρά το νεαρό της ηλικίας του, πάντως, ο Στράους αποδεικνύει μία σπάνια ωριμότητα, που παραπέμπει σε πολλά σημεία στην ύστερη συνθετική του περίοδο. Παράλληλα, διαφαίνεται καθαρά το ταλέντο, που τελειοποίησε στην πορεία, της πλήρους αξιοποίησης κάθε διαθέσιμου οργάνου. Η πρεμιέρα του έργου έγινε στη Δρέσδη το Νοέμβριο του 1882 με μαέστρο τον Franz Wüllner.
Έργο της ρομαντικής περιόδου, αλλά με έντονες κλασικές αναφορές, η σερενάτα αυτή ενθουσίασε τον Hans von Bülow, για τον τρόπο που αναδεικνύει τη δεξιοτεχνική λάμψη των πνευστών και με τις ευγενικές μελωδικές της γραμμές, που μπορούν και μεταλλάσσονται στον πυρήνα του έργου παίρνοντας μία πιο δραματική διάσταση. Τη συμπεριέλαβε λοιπόν στο πρόγραμμα συναυλιών του με διάφορα σχήματα στη Γερμανία για τα επόμενα 2 χρόνια. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να γίνει διάσημος ο νεαρός Στράους, που ευχαρίστησε θερμά τον κορυφαίο μαέστρο για την τιμή που του έκανε. Μάλιστα, όταν βρέθηκε στην προετοιμασία μίας συναυλίας με το έργο του στο Βερολίνο, έλαβε στο τέλος της πρόβας το χειροκρότημα του φον Μπύλωβ και των μουσικών της ορχήστρας. Δεν βρήκε όμως το θάρρος αργότερα να ανεβεί στη σκηνή της συναυλίας για να γνωρίσει την αποθέωση και από το κοινό που τον αναζητούσε.
Το έργο είναι αφιερωμένο στον επί πενταετία δάσκαλο του συνθέτη Wilhelm Meyer και αποτελεί ένα φόρο τιμής στον κλασικισμό, με αρχικό πρότυπο την ‘Σερενάτα για πνευστά αρ.10’ (‘Gran Partita’) του Μότσαρτ. Οι πλέον έντονες επιρροές της προέρχονται από τους Μέντελσον και Μπραμς, ενώ δεν λείπουν και αναφορές στους αγαπημένους του συνθέτη, Σούμαν και Σούμπερτ. Ξεχωρίζει για τον έξυπνο τρόπο χειρισμού των οργάνων, τα εντυπωσιακά τους περάσματα και τους ενδιαφέροντες συνδυασμούς μεταξύ τους, που δημιουργούν συνεχώς νέα ηχοχρώματα, αποτελώντας ουσιαστικά μία μελέτη πάνω στα πνευστά.


Διεύθυνση ορχήστρας: Βλαδίμηρος Συμεωνίδης
 
Πρόγραμμα:
Ρίχαρντ Στράους: Σουίτα σε σι ύφεση μείζονα, έργο 4
Richard Strauss: Σερενάτα σε μι ύφεση μείζονα, έργο 7


Διαδικτυακή μετάδοση
Από το κανάλι της ΚΟΘ στο Youtube & τη Σελίδα της ΚΟΘ στο facebook

Διεύθυνση Ορχήστρας: Βλαδίμηρος Συμεωνίδης
Παραγωγή: Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης


tsso image
Συναυλία Μνήμης για τη Γενοκτονία των Αρμενίων
24/04/2021

Το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με την Κρατική Ορχήστρα τιμούν την 106η επέτειο της Γενοκτονίας των Αρμενίων με μια συναυλία μνήμης που θα μεταδοθεί από την ΕΡΤ3 το Σάββατο 24 Απριλίου (στις 22:00). Η Γενοκτονία των Αρμενίων έχει αναγνωριστεί ομόφωνα από τη Βουλή των Ελλήνων το 1996 και η 24η Απριλίου έχει καθιερωθεί ως η επίσημη ημέρα μνήμης των θυμάτων. 

 

Την ΚΟΘ διευθύνει ο Μίλτος Λογιάδης ενώ συμπράττει η σοπράνο Συρανούς Τσαλικιάν. Στην απαγγελία του ποιήματος είναι οι: Νίκος Κολοβός (Καλλιτεχνικός Διευθυντής ΚΘΒΕ)  και η Αράξια Γκαναπετιάν (στα Αρμένικα).

 

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει αποσπάσματα από το έργο του Χρήστου Χατζή Light from the Cross (Φως εκ του Σταυρού) βασισμένο σε ύμνους της Μεγάλης Εβδομάδας της Αρμενικής Εκκλησίας και έργα των διαπρεπών Αρμενίων συνθετών Mirzoyan και Khachaturian.

 

Η συναυλία θα μεταδοθεί από την ΕΡΤ3 στις 24 Απριλίου 2021.

 

Το αναλυτικό πρόγραμμα περιλαμβάνει:

 

Εdvard Mirzoyan: Lyrical Poem “Shushanik”
(1921-2012)
 
Χρήστος Χατζής: Light from the Cross (Φως εκ του Σταυρού)
(1935)                  με ύμνους της Μ. Εβδομάδας της Αρμενικής Εκκλησίας

                             - Ourakh ler
                            - Our es mayr eem
                            - Trisagion
                            - Kovia Yerousaghem
 
Aram Khachaturian: Adagio of Spartacus and Phrygia,
(1903-1978)                από το μπαλέτο Spartacus Suite αρ. 2

 


Διεύθυνση Ορχήστρας: Μίλτος Λογιάδης

Σοπράνο: Σιρανούς Τσαλικιάν

 

Απαγγελία ποιήματος:
Νίκος Κολοβός (Καλλιτεχνικός Διευθυντής ΚΘΒΕ)
Αράξια Γκαναπετιάν (στα Αρμένικα)

tsso image
Πασχαλινή συναυλία
01/05/2021
Η φετινή Πασχαλινή συναυλία της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης και του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης, συνδυάζει Μουσική και Λόγο στο πνεύμα των ημερών και θα μεταδοθεί σε αποκλειστική τηλεοπτική μετάδοση από την ΕΡΤ3, το Μ. Σάββατο, στις 22:20.
 
Το πρόγραμμα ξεκινά με το υστερο-ρομαντικής αισθητικής ‘Δειλινό’ του Γεώργιου Αξιώτη, ενός ελάχιστα γνωστού Έλληνα συνθέτη και μουσικολόγου του περασμένου αιώνα.
 
Η ‘Κασσιανή’ του Δημήτρη Μητρόπουλου γράφτηκε για φωνή και πιάνο πάνω στη νεοελληνική απόδοση του γνωστού Τροπαρίου από τον Κωστή Παλαμά και είναι αφιερωμένη στην Κατίνα Παξινού. Ο Νίκος Σκαλκώτας την ενορχήστρωσε για μεγάλο σχήμα, με το σχετικό χειρόγραφο να ανακαλύπτεται λίγα χρόνια πριν.
 
Ο δημιουργός του Τρίτου Προγράμματος, Αντίοχος Ευαγγελάτος, υπήρξε μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της Ελληνικής μουσικής. Η ‘Βυζαντινή Μελωδία’ του για ορχήστρα εγχόρδων ενσωματώνει μελωδικά στοιχεία της βυζαντινής μουσικής και περιγράφει την πορεία από τα Πάθη έως την λυτρωτική Ανάσταση.
 
Ο ιδρυτής της Κ.Ο.Θ. Σόλων Μιχαηλίδης μελέτησε βαθιά τη βυζαντινή μουσική μας παράδοση και συνέθεσε πολλά έργα εμπνευσμένα από αυτήν. Τα δύο ‘Βυζαντινά Σκίτσα’ είναι μικρές εικόνες από τη Σταύρωση του Χριστού και βασίζονται σε πρωτότυπες μελωδίες, τις οποίες ο δημιουργός τους επεξεργάζεται με βυζαντινότροπο χαρακτήρα. Το συμφωνικό ποίημα ‘Κυπριακά Ελευθέρια’ είναι εμπνευσμένο από τον αγώνα του Κυπριακού λαού για ελευθερία. Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην εναρκτήρια συναυλία της Κ.Ο.Θ. (1/6/1959) και ολοκληρώνεται με το ‘Χριστός Ανέστη’, συμβολίζοντας την πίστη στην τελική νίκη, που θα έρθει ως καρπός της θυσίας και του αγώνα.
 
Η ‘Ελεγεία’ του σύγχρονου Έλληνα συνθέτη Χρήστου Σαμαρά είναι ένας θρήνος για τον πρόωρο χαμό ενός επίσης σπουδαίου συναδέλφου του, του Κώστα Νικήτα. Η θλίψη εκφράζεται μέσα από φολκλορικά και βυζαντινά μελωδικά χαρακτηριστικά, ενώ μέσα από το πένθος και τον ανθρώπινο πόνο ανακύπτει η υπερβατική προοπτική της μετά θάνατον ζωής.
 
Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης 
Διεύθυνση ορχήστρας: Ζωή Τσόκανου 
 
Μέτζο σοπράνο: Αγγελική Καθαρίου
Κλαρινέτο: Μίλτος Μουμουλίδης
 
Συμμετέχει ως αφηγητής ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Κ.Θ.Β.Ε. Νίκος Κολοβός 
Επιμέλεια κειμένων: Χρυσόστομος Σταμούλης 
 
 
Οι μουσικοί της Κ.Ο.Θ. προσφέρουν την αμοιβή από τα συγγενικά τους δικαιώματα αυτής της τηλεοπτικής μετάδοσης υπέρ της ΕΛΕΠΑΠ
 
Τηλεοπτική μετάδοση από την ΕΡΤ3
Μ. Σάββατο 1 Μαΐου 2021,
ώρα 22:20
 
 
Μουσική: 
Γεώργιος Αξιώτης (1875-1924): Δειλινό
Επιμέλεια μουσικού υλικού: Εβελίνα Χαρκοφτάκη, Γιάννης Σαμπροβαλάκης, Κέντρο Ελληνικής Μουσικής 
 
Δημήτρης Μητρόπουλος (1896-1960): Κασσιανή (σε ποίηση Κωστή Παλαμά και ενορχήστρωση Νίκου Σκαλκώτα) 
Επιμέλεια μουσικού υλικού: Γιάννης Σαμπροβαλάκης, Κέντρο Ελληνικής Μουσικής 
 
Αντίοχος Ευαγγελάτος (1902-1981): Βυζαντινή Μελωδία για έγχορδα 
 
Σόλων Μιχαηλίδης (1905-1979): Δύο Βυζαντινά Σκίτσα για έγχορδα 
 
Χρήστος Σαμαράς (1956): Ελεγεία (1989) για σόλο κλαρινέτο, κρουστά και ορχήστρα εγχόρδων 
 
Σόλων Μιχαηλίδης (1905-1979): Χριστός Ανέστη από τα Κυπριακά Ελευθέρια 


Λόγος:
Κωστής Παλαμάς: Το Τροπάριο της Κασσιανής (διασκευή του Βυζαντινού Ύμνου)
Ρωμανός Μελωδός: Στο Πάθος του Κυρίου και στο Θρήνο της (μετάφραση Π.Α. Σινόπουλος)
Κική Δημουλά: Μεγάλη Πέμπτη (από τη συλλογή Ήχος Απομακρύνσεων)
Νίκος Γκάτσος: Μεγάλη Πέμπτη (από τη συλλογή Μέρες Επιταφίου)
Νίκος Καζαντζάκης: Αναφορά στον Γκρέκο
tsso image
Γνωρίζω τα όργανα της συμφωνικής ορχήστρας - βιολί & βιόλα
09/05/2021
Η νέα διαδικτυακή εκπαιδευτική δράση της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης συστήνει σε μικρούς και μεγάλους φίλους τα όργανα μίας συμφωνικής ορχήστρας, με πρωτότυπο τρόπο και πολλή μουσική. Το πρώτο επεισόδιο της σειράς αφορά στο βιολί και τη βιόλα και θα μεταδοθεί την Κυριακή 9 Μαΐου, ώρα 12:00, από το επίσημο κανάλι της  Κ.Ο.Θ. στο Youtube (TheTSSO) και τη σελίδα της Κ.Ο.Θ. στο Facebook.
 
Οι μουσικοί της Κ.Ο.Θ. Μιγκέλ Μιχαηλίδης (βιολί) και Αλεξάνδρα Βόλτση (βιόλα) σε συνεργασία με την υπεύθυνη εκπαιδευτικών προγραμμάτων της Κ.Ο.Θ. Γεωργία Καραντώνη, ξεκινούν αυτό το όμορφο μουσικό ταξίδι, υπό τους ήχους έργων των Μότσαρτ, Βιβάλντι, Μπαχ, αλλά και του εξάρχοντα βιολιστή της Κ.Ο.Θ. Σίμου Παπάνα, που συνέθεσε πέντε υπέροχες μινιατούρες ειδικά για αυτό το εκπαιδευτικό πρόγραμμα.

Διαδικτυακή μετάδοση από το επίσημο κανάλι της Κ.Ο.Θ. στο YouTube
TheTSSO

Παίζουν οι μουσικοί:
Μιγκέλ Μιχαηλίδης (βιολί)
Αλεξάνδρα Βόλτση (βιόλα)
 
Δημιουργία ιδέας – Επιμέλεια πρότασης: Ζωή Τσόκανου, Γεωργία Καραντώνη
Συντονισμός έργου – Διεύθυνση παραγωγής: Γεωργία Καραντώνη
 

Πρόγραμμα:
Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ: Ντουέτο για βιολί και βιόλα Νο.1, Κ. 423 [1783]
Αντόνιο Βιβάλντι: 4 εποχές – Η Άνοιξη (απόσπασμα) [1723]
Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ: Σουίτα αρ.3 για βιολοντσέλο σε ντο μείζονα, BWV 1009 (απόσπασμα)
Σίμος Παπάνας: 5 μινιατούρες (2021)
  1. Ο άνεμος   ii. Στο δάσος   iii. Κινέζικη μελωδία   iv. Νανούρισμα   v. Μακεδονικός χορός